Een onverwachte ontdekking over het effect van corticoïden op de lever bij katten

Prednisolon zou celmembranen kunnen stabiliseren en de vrijstelling van celenzymen verminderen in niet-pathologische omstandigheden.

Leverziekte treedt vaak op bij katten en wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door leverontsteking. Evaluatie van de lever omvat bij katten gewoonlijk controle van de activiteit van transaminase (ALT en AST), alkalisch fosfatase (AF) en gamma-glutamyltransferase (GGT). Ook bilirubine, cholesterol en de galzuren worden bepaald. Deze parameters worden niet enkel gebruikt voor de diagnose van leveraandoeningen maar ook voor de opvolging van de ziekte-evolutie en de respons op de behandeling. Verschillende leveraandoeningen hebben een invloed op de captatie en afvoer van galzuren door de hepatocyten. Dit maakt de serum galzuren één van de gevoeligste labotests voor het beoordelen van de leverfunctie bij kleine huisdieren.

Corticosteroïden zijn het meest gebruikte geneesmiddel bij inflammatoire, niet-infectieuze leveraandoeningen bij katten. Bepaalde effecten van corticosteroïden op de activiteit van AF, ALT, AST en GGT werden bij katten bestudeerd maar de invloed ervan op galzuren werd bij deze diersoort tot op heden nooit onderzocht.

Galzuren zijn organische zuren die door de hepatocyten worden gesynthetiseerd uit cholesterol en die in de gal worden uitgescheiden. Na synthese in de lever worden ze geconjugeerd met glycine of taurine om hun oplosbaarheid te verhogen. Vervolgens worden de galzuren uitgescheiden in de galwegen en vervolgens in het duodenum. Daar emulgeren ze lipiden uit de voeding en bevorderen ze de vorming van micellen voor de vertering en absorptie van vetten. Het merendeel wordt opnieuw geabsorbeerd ter hoogte van het laatste deel van het ileum en keert via de v. porta terug naar de lever waardoor de enterohepatische cyclus is voltooid. Een kleine fractie bereikt het colon waar het bacteriële mechanisme secundaire galzuren aanmaakt. De synthese, secretie en intestinale heropname worden beïnvloed door verschillende factoren zoals intestinale malabsorptie, obstructie van de galwegen, leverinsufficiëntie, portosystemische shunts en bepaalde hormonen zoals glucocorticoïden en thyroxine.

Effect van corticoïden op de lever bij katten

Studies bij muizen en ratten toonden aan dat glucocorticoïden de synthese van galzuren onderdrukken door remming van de activiteit van Cyp7a1 (cholesterol 7α-hyrdoxylase). Tegelijkertijd verhogen ze de expressie van galzuurtransporters in darm en lever, waardoor de absorptie en captatie van galzuren in de lever verbetert. Men gaat ervan uit dat deze effecten bijdragen aan de toename van circulerende galzuren.

Er bestaan slechts 2 studies die het effect van corticosteroïden vermelden op de serumgalzuren bij honden. Er blijkt geen significante stijging van galzuren te zijn bij honden die met anti-inflammatoire of immunosuppressieve doses corticosteroïden werden behandeld.

Zwitserse auteurs gingen het effect na van prednisolon op de galzuurconcentratie bij gezonde katten. Een tweede doel was de evaluatie van het effect van prednisolon op de leverenzymes (ALT, AST, GGT, ALP). Tot aan deze studie waren slechts beperkte gegevens beschikbaar, vooral wat betreft vroege wijzigingen tijdens de eerste dagen van de behandeling.

Er werd prednisolon toegediend aan 7 Europese korthaarkatten aan een gemiddelde dosis van 1.3 mg/kg (interval:1.1 – 1.5 mg/kg) per os ’s morgens gedurende 7 dagen. De waarden van dag (d) 1 komen overeen met de basiswaarden daar de monsters onmiddellijk voor de toediening van prednisolon werden afgenomen. Meer monsters werden afgenomen op dag 2, 3, 8, 10 en 14.

Op dag 0 vertoonden alle katten normale galzuurwaarden (1 – 6.5 µmol/l). De galzuurconcentraties stegen significant ten opzicht van de waarden op dag 0 met significante verschillen tussen d 0 (mediaan 2.1 µl/l) en d 8 (mediaan 5,3 µmol/l, alsook tussen d 0 en d 14 (mediaan 7 µmol/l).

Significante daling van AST, ALT en AF

De activiteit van AF verandert significant in vergelijking met d 0 tijdens de behandeling met prednisolon. De mediane activiteit van AF verminderde significant op dag 3 (25 U/l) ten opzichte van d 0. Ook de activiteit van AST verminderde significant tijdens de behandeling met een merkbaar verschil tussen d 0 (mediaan 24 U/l) en d 8 (mediaan 19 U/l). De activiteit van ALT verminderde eveneens significant met verschillen tussen d 0 (mediaan 56 U/l) en d 8 (mediaan 47 U/l; p = 0.0411)evenals tussen d0 en d 10 (mediaan 48 U/l). De activiteit van GGT daarentegen was op elk moment bij de 7 katten niet detecteerbaar.

“Deze resultaten tonen aan dat prednisolon de galzuurconcentraties significant beïnvloedt, maar dit effect lijkt een beperkt klinisch belang te hebben daar de meeste waarden binnen het referentie-interval blijven of er net boven gaan.”

Volgens de auteurs is dit een belangrijke bevinding voor dierenartsen, daar prednisolon vaak wordt gebruikt voor de behandeling van inflammatoire leveraandoeningen bij katten die vaak gepaard gaan met een chronische lymfoplasmacytaire enteritis.

De activiteit van AST, ALT en AF daarentegen daalde significant tijdens de toediening van prednisolon terwijl de activiteit van GGT ondetecteerbaar bleef. “ We besluiten dat, ondanks het significant effect van cortisone op de galzuren, het klinische belang waarschijnlijk erg beperkt is omdat de waargenomen stijgingen minimaal waren en nog steeds onder de grenswaarden bleven die als abnormaal worden beschouwd. ”

Dat de waarde van transaminase en AF daalden in de eerste dagen na de toediening was onverwacht, maar de reden van dit fenomeen blijft onzeker.

De auteurs suggereren dat prednisolon de celmembranen zou kunnen stabiliseren en de vrijstelling van enzymes vermindert onder niet-pathologische omstandigheden. Het is ook mogelijk dat de genetische expressieprofielen zouden gewijzigd worden door prednisolon, waardoor de waarden van AST en ALT dalen. De daling van de leverenzymen was onverwacht, maar onderstreept het belang van bijkomend onderzoek op de vroegtijdige effecten van corticosteroïden op de lever van katten.