De studie analyseert de wereldwijde trends in veranderingen van veebezetting, gekoppeld aan sociaaleconomische, technologische en klimatologische factoren, en beoordeelt de ecologische gevolgen die deze afnames kunnen hebben voor het functioneren van de planeet.

Wat de regio’s betreft, benadrukt de studie dat de meest welvarende gebieden, met stabiele bevolkingen, een grotere beschikbaarheid van diervoeder en veehouderijsystemen die minder afhankelijk zijn van begrazing, de veebezetting op hun graslanden hebben verminderd. De gegevens tonen dit aan in Europa, Noord-Amerika, China en Noord- en Zuid-Afrika, waar de afname van de veehouderij aanzienlijk is. Het geval van Oost-Europa — inclusief Aziatisch Rusland — springt bijzonder in het oog: in deze regio is de veestapel in de afgelopen 25 jaar met ongeveer 35% gedaald. Daartegenover hebben sommige regio’s in Centraal-Azië, Zuid-Amerika en Sub-Saharaans Afrika hun veebezetting verhoogd door sterke bevolkingsgroei en een toenemende vraag naar dierlijke eiwitten, ondanks hun technologische beperkingen.

“Gedurende decennia hebben we de graslanden van de planeet bekeken door de bril van overbegrazing”, verklaart José D. Anadón. “Toch kent een aanzienlijk deel van de wereld exact het tegenovergestelde fenomeen: minder vee, een lagere begrazingsdruk en ingrijpende ecologische veranderingen.”

De auteurs waarschuwen dat de sterke afname van extensieve veehouderij belangrijke ecologische effecten veroorzaakt op regionale en mondiale schaal. “Extensieve veehouderij is wereldwijd de belangrijkste factor voor het creëren en in stand houden van open landschappen, en het verdwijnen ervan brengt grootschalige veranderingen met zich mee met talrijke gevolgen”, legt de onderzoeker van het IPE-CSIC uit.

Zo kan de afname van extensief gehouden vee het risico op branden vergroten door een ongecontroleerde ophoping van plantaardige biomassa te bevorderen. Ze kan ook leiden tot het verdwijnen van kwetsbare plantensoorten doordat enkele competitieve soorten de vegetatie gaan domineren. Anderzijds kan minder begrazing de hoeveelheid biomassa doen toenemen en de opname van atmosferische koolstofdioxide bevorderen, met mogelijke voordelen voor het klimaat. “Het gaat dus niet om een uitsluitend negatief of positief scenario, maar om een complexere realiteit die risico’s en opportuniteiten combineert”, preciseert Anadón.

Begrazing beïnvloedt ook de waterstromen: een toename van vegetatie verhoogt het aandeel water dat door planten wordt gebruikt en via transpiratie in de atmosfeer terechtkomt. Daardoor betekent een afname van de veestapel minder afstroming en uiteindelijk minder beschikbaar water voor gebruikers.

Hoewel de herintroductie van wilde fauna of het gebruik van andere types herbivoren in sommige gevallen gedeeltelijk de ecologische functies van vee kunnen vervangen, benadrukken de auteurs dat verdere wetenschappelijke kennis nodig is om te begrijpen welke strategieën werken, in welke contexten en onder welke voorwaarden.

De studie wijst ook op een duidelijke bias in de wetenschappelijke literatuur: er bestaan tien keer meer studies over overbegrazing dan over de afname van veebezetting. “Deze disproportie heeft bijgedragen aan een algemeen beeld van wijdverspreide landschapsdegradatie, wat zowel het onderzoek als de beleidsbeslissingen heeft beïnvloed”, aldus de onderzoeker van het IPE-CSIC.

In deze context roepen de auteurs op om de wetenschappelijke en politieke prioriteiten te herzien, zodat zowel regio’s waar de veehouderij intensiveert als regio’s waar het aantal herbivoren afneemt op een evenwichtige manier worden meegenomen, gezien hun belang voor voedselzekerheid, biodiversiteit en de mondiale cycli van koolstof, water en energie.