Noord-Europese dierenartsen tonen aan dat hondenotitis kan worden behandeld met corticosteroïden, zonder antibiotica

De meeste gevallen van acute otitis externa bij honden werden behandeld met glucocorticoïden en oorreinigers, zonder gebruik van antibiotica.

Otitis externa bij de hond behoort tot de meest voorkomende aandoeningen in de diergeneeskundige praktijk. Door de hoge prevalentie vormt deze aandoening een belangrijk aandachtspunt binnen een verantwoord antibioticabeleid.

Otitis externa ontstaat door een primaire oorzaak die een ontsteking van de uitwendige gehoorgang veroorzaakt. Bepaalde rassen, zoals de Beagle, Basset Hound, Golden Retriever en Labradoodle, hebben een verhoogde aanleg voor deze aandoening. Otitis externa is bovendien een veelvoorkomende uiting van atopische dermatitis bij de hond, een chronische huidaandoening die ontstekingen en infecties van de gehoorgang bevordert.

Andere primaire oorzaken zijn onder meer vreemde voorwerpen, ectoparasieten, endocriene aandoeningen, keratinisatiestoornissen, tumoren en auto-immuunziekten. Allergieën blijven echter de meest voorkomende oorzaak van otitis externa bij de hond.

De ontsteking van de gehoorgang verandert het normale microklimaat, waardoor micro-organismen zich gemakkelijker kunnen vermenigvuldigen en een infectieuze otitis kan ontstaan.

Erytheem en oedeem zijn de belangrijkste kenmerken van een actieve ontsteking. Erytheem is doorgaans het eerste klinische teken, terwijl oedeem wijst op een ernstigere acute ontsteking.

Hondenotitis behandelen met corticosteroïden in plaats van antibiotica

Bij de behandeling van otitis externa spelen glucocorticoïden, lokaal toegediend of in sommige gevallen systemisch, een essentiële rol dankzij hun ontstekingsremmende, antiproliferatieve, jeukstillende en antisecretoire eigenschappen.

Ze verminderen de ontsteking en helpen chronische letsels van de gehoorgang, zoals epitheliale of glandulaire hyperplasie en fibrose, te voorkomen. Dergelijke chronische veranderingen kunnen het genezingsproces bemoeilijken of recidieven van infectieuze otitis in de hand werken.

De auteurs wijzen er bovendien op dat honden met allergieën die een systemische behandeling krijgen, toch nog otitis externa kunnen ontwikkelen, waarschijnlijk doordat de lokale ontsteking in de gehoorgang onvoldoende onder controle is.

Door de hoge frequentie van deze aandoening en de mogelijke bacteriële component vormt otitis externa een geschikt model om een verantwoord gebruik van antibiotica te bevorderen.

In dat kader vergeleek een recente studie de behandelingsstrategieën in Finland, Noorwegen en Zweden, met bijzondere aandacht voor het gebruik van antibiotica.

In totaal werden 1 060 honden met een acute uitwendige oorontsteking die vier weken of minder duurde, in het onderzoek opgenomen.

De onderzoekers voerden een multicentrische dwarsdoorsnedestudie uit op basis van een puntprevalentieonderzoek dat in het voorjaar van 2024 werd uitgevoerd bij Zweedse, Finse en Noorse dierenartsen die deel uitmaakten van dezelfde kliniekengroep. Elke praktijk registreerde de eerste 20 opeenvolgende gevallen van acute otitis externa en noteerde de toegepaste diagnostische en therapeutische aanpak.

Over het geheel genomen werd in 18% van de gevallen (190 van de 1.060 honden) een antibioticum voorgeschreven, voornamelijk in de vorm van een lokale behandeling. Slechts zes honden kregen een systemische antibioticabehandeling.

Antibiotica werden significant vaker voorgeschreven in Noorwegen (28%) en Finland (29%) dan in Zweden (2%). Polymyxine B was het meest gebruikte antibioticum.

De auteurs tonen aan dat de beslissing om een antibioticum voor te schrijven sterker samenhing met de resultaten van het cytologisch onderzoek – met name de aanwezigheid van neutrofielen en bacillen – dan met de klinische presentatie alleen.

Daarentegen werden glucocorticoïden gebruikt in 94% van de gevallen en een oorreiniger in 89%, met enkele verschillen tussen de drie landen.

De onderzoekers concluderen dat de meerderheid van de gevallen van acute otitis externa kon worden behandeld met glucocorticoïden en oorreinigers, zonder gebruik van antibiotica.

De Zweedse klinieken onderscheidden zich door een bijzonder laag antibioticagebruik: slechts 2% van de gevallen werd met antibiotica behandeld.

"Onze resultaten leveren waardevolle informatie op over het gebruik van antibiotica bij de behandeling van acute otitis externa bij honden in drie Noord-Europese landen en vormen een solide basis voor toekomstige initiatieven die een meer verantwoord antibioticagebruik moeten bevorderen", aldus de auteurs.